Hogei bat kultura-ekintzaren bidez, munduaren inguruan emandako lehenengo bira omenduko da euskal kostaldean

  • Uztaileko lehenengo astean hitzaldiak, tailerrak eta mahai-inguruak antolatuko dira. ‘Elkanoren Zeruertza’ izeneko proiektuaren barruan kokatuta daude ekintza horiek guztiak, eta omenaldi horrek, lehenengo aldiz, nabigazioaren sektorea batu du Juan Sebastian Elkanoren inguruan.
  • Ekintzak hainbat lekutan banatuko dira: omenaldia uztailaren 6an eta 7an egingo da Bilbon, Bermeon eta, batez ere, Getarian, marinelaren jaioterrian, Getaria izango baita omenaldiaren epizentroa.
  • Larunbatean, hilaren 6an, 100 itsasontziko estropada handi bat eta itsas rally bat irtengo da Getxotik eta Hondarribitik, Getariarako norabidean. Besteak beste, ‘Juan Sebastián de Elcano’, ‘El Saltillo’, ‘Lucretia’ eta ‘Mater’ itsasontziak izango dira tartean eta ontzi horietako batzuk bisitatzeko aukera izango da gipuzkoar portuan.

2019ko ekainaren 10a

Euskal kostaldeak inoiz egin duen omenaldirik handiena da hau eta itsasoan ez ezik lurrean ere ekintza ugari aurreikusi ditu. Elkanoren Zeruertza proiektuak, 1522an euskal marinelak egindako balentriarengatik bere izena daramanak, mota guztietako 100 itsasontziko estropada handiaz gain, bestelako jarduerak ere izango ditu. Izan ere, kultura-jarduera aukera zabala izango da programan: hitzaldiak, tailerrak… Hainbat herritan zehar hedatuko dira jarduera horiek eta bidaia hura hasi zenetik 500 urte igaro direla gogoratzeko gonbita luzatuko die herritarrei.

Hain zuzen, gaur goizean egin da katalogo osoaren aurkezpena Mater Museoan, omenaldia dela eta Donostian porturatuta dagoena. Getariak, Juan Sebastian Elkanoren jaioterriak, paper garrantzitsua izango du. Bertan egingo da ‘Elkanoren Zeruertza’ proiektuko ekintza ikusgarriena: Getariako portua izango da estropada handiaren eta itsas rallyaren helmuga uztailaren 6an, larunbata, Getxotik eta Hondarribitik irtengo dena. Kaiaren edukiera mugatua da eta, beraz, 100 itsasontziko muga ezarri da. Une hauetan, izen-emateak ia agortuta daude.

Dena den, Getaria ez da omenaldi-jaialdi hau egingo den leku bakarra. Kultura-ekintzak ekainaren 27an abiaraziko dira Bermeon, Arrantzaleen Museoan, arratsaldeko 19:00etan José Antonio Azpiazuk emango duen hitzaldiarekin. Jarduera gehienak uztailaren lehenengo astean pilatuko dira. Uztailaren 2an, Bilboko Itsasmuseumen (orain arte Itsas Museoa deiturikoa) ekitaldi interesgarrienetako bat egingo da: María Dolores Higuerasen hitzaldia, Artearen Historian katedraduna, urpekaria, itsas-arkeologoa eta, 2005ean erretiroa hartu zuen arte, Madrilgo Itsas Museoko zuzendari teknikoa izan zena. Ekitaldia 19:00etan hasiko da, Juan José Álvarez izango du aurkezle (Nazioarteko Zuzenbide Pribatuan katedraduna Euskal Herriko Unibertsitatean) eta Bizkaian ‘Elkanoren Zeruertza’ proiektua aurkezteko ere balio izango du.

Uztailaren 5ean, ostirala, hasiko dira lehenengo ekintzak Getarian. ‘SAIL IN’ jaialdiak ekonomia zirkularrari buruzko tailer bat eskainiko du arratsaldean, eta apur bat geroago, José Antonio Azpiazuuk, Fernando Txuekak eta Patxi de la Hozek mahai-inguru batean parte hartuko dute Elkano Arrantzaleen Kofradian.

Uztailaren 6an, larunbata, estropada ikusgarriari emango zaio hasiera. Itsasontziak Getxotik irtengo dira 9:30ean eta San Juan Gaztelugatxekoan geldialdia egingo dute 11:00etan; bertan direla, txalaparta eta aurresku emanaldi bat eskainiko zaie ermitatik. Gainera, itsasontziek lore-eskaintza egingo dute. Hondarribitik irteten direnek berdina egingo dute Guadalupeko Santutegian, eta Getariara abiatuko dira 12:00etan. 100 itsasontzik euskal kostaldea zeharkatuko dute eta iristen joango dira 18:30 arte.

Getarian ekitaldiak izango dira etengabe. Kai-muturrean karpa handi bat ezarriko da, ‘Elkanoren Zeruertza’ Eremua, jardunaldi guztietan zehar topagune funtzioa beteko duena. Bertan, larunbateko 16:00etatik aurrera, ginkana handi bat antolatuko du Arazi taldeak, belaontzi bat eraikitzeko tailerra emango du Donostiako Aquariumak, musika animazioa izango da eta Pasaiako Itsas Arrantza Eskolak estropuen ekoizpen-tailer bat eskainiko du. Horrez gain, ‘Mater’ itsasontzi barruan film bat proiektatuko da.

Estropadako ontziak Getariara iritsi eta atrakatze maniobrak burutu ostean, herri horretako Balenciaga Museoan egin-asmo den afarian banatuko zaizkie sariak irabazleei, bertako sukaldarien eskutik. Bertan, lurreko eta, batik bat, itsasoko produktuak dastatuko dira.

Biharamunean, uztailaren 7an, Getariako txistularien diana batek emango dio jarraipena Juan Sebastian Elkanoren omenez antolatutako jarduera multzoari. Nabigatzaileek Kofradian sinadurak idatzi eta gero, marinel meza izango da San Salvador elizan eta Getariako nabigatzailaren monumentuaren aurrean lore-eskaintza egingo dute lau ontzidietako ordezkariek.

Doako bisitak ontzietara

Igande horretan, portuan atrakatuta dauden itsasontziak doan bisitatu ahalko dira. Laster adieraziko dugu zer egin beharko den gonbidapenak lortzeko. Ontzi horien artean ‘Juan Sebastián de Elcano’ itsasontzia nabarmentzen da, Espainiako itsas armadaren eskola-ontzia, munduari hamar aldiz bira eman diona eta Horacio Echevarrieta euskal enpresariaren ontziolak eraikia.

Lucretia’ ere bertan izango da, bi marinel gipuzkoar gaztek berritutako belaontzi holandar ospetsua; euskal kostaldeari belaontzi klasikoak ezagutzeko eta horietako batean nabigatzeko aukera eskaini nahi diote horiek. ‘El Saltillo’ ontzia bisitatzeko abagunea ere izango da, espainiar trantsizioko hainbat une gogoangarriren lekuko izana eta, 1968. urtean hasita ‘Lucretia’ eraiki zuen ontziola berak eta Portugaleteko Itsas Eskola Ofizialak (UPV/EHU) eraikia dena.

Omenaldiaren azkeneko egunean ere tailer ugari eskainiko dira egun osoan zehar, esate baterako, itsasoan agertzen diren mikroplastikoen azterketa, Elkanori buruzko ipuin-tailer bat edo arraunen estropuei buruzkoa; ‘Elkanoren Zeruertza’ Eremuan egingo dira guztiak. Bestalde, ‘Mater’ ontziak film bat proiektatuko du itsasontzi barruan 17:00etan. Ordu horretan itsasontziak portutik irteten hasiko dira. Arratsaldeko 20:00etan karpa itxiko da eta bertaratutakoek Getariako portutik itsasontzien irtete-maniobrez gozatu ahalko dute.

‘Elkanoren Zeruertza’ honako babesle hauei esker gauzatu da: Eusko Jaurlaritza, Gipuzkoako Foru Aldundia, Naviera Elcano, Ibaizabal, Sener, Campos, Algeposa, Astilleros Balenciaga, Bufete Barrilero, Bergé, Valles del Esla, Gestamp, Solarpack, Velatia eta Biansa.

Honako hauek dira ‘Elkanoren Zeruertza’ proiektuarekin elkarlanean diharduten erakundeak:

Aquarium Donostia

Bilboko Ingeniaritza Eskola (UPV-EHU) E.T.S. Portugalete

Bilboko Itsas-Kapitaintza

Bizkaiko Merkataritza-Itsasketako Kapitainen Elkartea

Comisión V Centenario 1ª Vuelta al Mundo

Club de Pesca de Atún de Lekeitio

Elkano Arrantzaleen Kofradia

Espainiako itsas armada

Euskadiko Bela Federakuntza – Federación Vasca de Vela

Euskadiko Kirol Portuak – Puertos Deportivos de Euskadi

Fundación Museo Naval

Hika Txakolindegia

Hondarribiko Klub Nautikoa-Itsaskari Baita

Hosteleria Getaria

Itsasamezten – Asociación Vasca de Capitanes Patrones y Navegantes

Orza Armadores Puerto Deportivo de Getxo

Pasaiako Itsas Arrantza BHI – IES Náutico Pesquero de Pasaia

Pasaiako Itsas-Kapitaintza

Eusko Jaurlaritzako Portu eta Itsas Gaietako Zuzendaria – Dirección de Puertos y Asuntos Marítimos del Gobierno Vasco

Real Club Marítimo del Abra – Real Sporting Club

Real Club Náutico de San Sebastián

Real Liga NavalZumaiako Nautika Elkartea – Club Náutico de Zumaia

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.