Ba al zenekien…

Kanarietan, itxura batean, eskifaia-kideren bat ontziratu zen, nahiz eta “gaztakoa emanda” izan (gaztelaniaz darla con queso). Erregearen aguazilek gazta eta ardoa ugari eskaintzen zuten portuko tabernatan “jendaila” ontziratzera errazago behartzeko. Hortik dator gaztaren esaldi hori.
Irten orduko Magallanesek muzin egin zion jarraibidea betetzeari eta bere menekoei ez zizkien bidaiarako egindako gutunak helarazi, eta eskatzeko asmoa zuten lehen lurra ere ez zien erakutsi. Horrek San Antonio izenekoaren behatzaile eta kapitainaren protesta eragin zuen.
Nao Victoria-ren erreplika
Sanlucar de Barrameda eta Tenerife arteko batez besteko abiadura 5,5 korapilokoa izan zen. Sanlucar de Barramedatik Magallanesen Lurmuturrera arte urtebete, hilabete eta egun bat eman zuten, 6.737 miliako distantzia urratuz.
Portugaleko Manuel I erregea atsekabeturik zegoen oso Magallanesekin eta gerraontziak bidali zituen Itxaropen Oneko Lurmuturrerantz Magallanes geldiarazteko. Baina sekula ez zuten aurkitu, izan ere, Magallanes mendebalderantz abiatu en, itsas ezezagunetan barrena.
San Julian (49º40´S) izendatu zuten portuan bost hilabete baino gehiago eman zuten geldi. Denbora hori itsasontziak karenatzeko baliatu zuten.
Magallanesek negua San Julianen igarotzea erabaki zuen, nahiz eta erabaki hura beste batzuek partekatu ez, lur epelagoetara joan nahi baitzuten.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
San Julianen matxinada prestatu zuten, eta hori Magallanesen aditzera iritsi zen, nahiz eta berak halakorik gerta zitekeela aurreikusi. Hurrengo egunean San Julianen aingurak botatzean, Erramu Igandea izaki, tripulazio osoa lurreratu eta mezara joateko aginduak eman zituen eta ondoren bazkaria prestatu zuen kapitain guztiekin, baina San Antonioko kapitaina, Alvaro de Mesquida, soilik bertaratu zen.
Magallanesek gutuna igorri zion Victoria itsasontziko kapitaina zen Luis de Mendozari, hura baitzen bostetan barruen aingura botata zuena, eta Trinidad bokalean zegoen. Luis de Mendozak labankada jaso zuen mezua irakurtzen ari zela eta gertakizuna ezkutuan gorde zuten, ainguralekua aldatzera behartu eta Trinidad izenekotik hurbil kokatu ziren. Maniobra horrek Gaspar de Quesada, Concepción itsasontziko kapitaina, harritu egin zuen, San Antonio itsasontzian bazegoen ere. Aingura altxatu zuen ihes egiteko asmoarekin eta korronteak Trinidad itsasontziaren aurka eraman zuen. Bigarrenak erraz menderatu zuen itsasontzia eta, horrenbestez, Concepción izenekoa erresistentziarik egin gabe errenditu zen.
Matxinadaren ondorioz 44 heriotza-zigor izan ziren. Horietako berrogeiren kasuan barkamena eman zuten. Juan de Cartagena eta Pedro Sánchez Reina irla batean abandonatu zituzten. Luis Mendozaren gorpua zatitu egin zuten eta Antonio Coca eta Gaspar de Quesada exekutatu eta zatitu egin zituzten.
Magallanes San Julianen zegoen eta Santiago itsasontziari hegoalderantz irteteko agindua eman zion, inguruak aztertzeko. Azkenik Santa Cruzen hondoa jota amaitu zuen eta itsasontzia galdu egin bazen ere ez zen biktimarik izan eta ontziko izakin asko berreskuratu zituzten.

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.