Ba al zenekien…

Itxaropen Oneko Lurmuturra inguratzeko zailtasunaren aurrean, Elkanok kostaldea inguratzea erabaki zuen portugesek harrapatzeko arriskupean, eta 1522ko maiatzaren 19an Lurmuturra igaro zuten.
1522ko irailaren 4an San Vicente Lurmuturrera iritsi ziren eta irailaren 8an aingura bota zuten Sevillako moilaren alboan, eta 14 egun falta izan ziren abiatu ziren egunetik hiru urte bete zitezen. Guztira 14.460 legoa (57.840 milia) zeharkatu zituzten, 18 pertsonek iraun zutelarik bizirik, tartean Juan de Arrieta (Bilbo), Juan de Zubieta (Barakaldo) eta Juan de Acurio (Bermeo).
Nao Victoria-ren erreplika
Victoria itsasontzia bodegan kanela, intxaur muskatu eta sandaloz betetako zakuekin iritsi zen, 533 kintaleko pisuarekin guztira. Salmentaren zenbatekoarekin espedizioaren gastuak kitatu ziren eta 346.220 marabediko (25.020 euro) mozkina eskuratu zuten.
Nao izenekoek, hasiera batean, hiru zutoin eramaten zituzten, bela karratuekin trinketean eta handienean eta bela latindar bat mesanan. Aurrerago makila horien luzera handitu egin zen eta gabia izenekoak sartu ziren, hots, bela karratuak, baina dimentsio txikiagokoak. Geroago laugarren zutoin batean kontramesana agertu zen, mesanaren atzeko zutoinean, eta zebadera branka-hagaren azpian, maniobrak egiteko ahalmena hobetuz.
Karabela portuges edo andaluziarrak naoak baino ontzi txikiagoak izan arren, bizkorragoak eta itsasorako egokiagoak ziren. Hori dela eta, esplorazio-bidaietarako horiek lehenesten zituzten.
1519ko maiatzaren 5eko Errege Zedulak 235 gizoneko taldea ezarri zuen, 62 Trinitatean Magallanes buruzagi zela, 56 San Antonio izeneko itsasontzian Juan de Cartagena bertako kapitain izanik, 44 Concepción izenekoan Gaspar de Quesada buruzagi zuela, 45 Victoria izenekoan Luis de Mendoza kapitain zela eta 32 Santiago izenekoan Juan Serranok gidatuta.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
Nao horietan pilotua, eskribaua, maisua, kontramaisua, ordezkoak, aguazila, bizargina, zurgina, despentsaria, istinkaria eta oinarrizko eskifaia (marinelak, lonbarderoak, txoak edo itsasmutilak, morroiak eta mirabeak) joaten ziren.
Bi urte egiteko adina hornidura zeramaten: ardoa, olioa, ozpina, arrain lehorra, xingar urtetsua, babak, garbantzuak, dilistak, garia, baratxuriak, arroza, gaztak, eztia, azaldun almendrak, antxoak, arrantzarako sardinak, pasak, aranak, pikuak, azukrea, irasagar-haragia, kaparrak eta ziapea.
Ur edo ardo pipa 600 litroko upel baten baliokide zen. Horrenbestez, ontziratutako 415 ardo-pipak 249.000 ardo-litroren baliokide ziren. Arrozaren kasuan hornidura 222 libra edo 99,9 kilokoa zen eta, eztia 54 arroba, hots, 621 kilo eztiren baliokidea, beste gauza askoren artean.
Behatzaileak (veedor deitzen zena) immunitatea zuen kapitain nagusiaren aurrean eta haren betebeharra erregeak agindutako guztia betearaztea zen. Beraz indarrean ziren lege, argibide, ordenantza eta zedula guztiak ezagutu behar zituen.

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.