Ba al zenekien…

Victoria itsasontzia berriro itsasoratu zen Santo Domingo aldera eta Espainiarako itzuleran galdu egin ziren itsasontzia eta eskifaia-kide guztiak.
Trinidad itsasontzia, behin konponduta, 1.500 kintal iltzez zamatu eta 1522ko apirilaren 6an irten zen Tidoretik 54 gizonekin (beste hainbaten arabera 900 kintal eta 50 gizon izan omen ziren).
Nao Victoria-ren erreplika
Zirkumnabigazioa izan zen gizakiak bidaien egutegi-ondorioei aurre egin zien lehen aldia, izan ere eguzkiaren norabidearen aurka egiten diren bidaietan egun bat irabazten da zirkumnabigazioa osatzean.
Nao horietan pilotua, eskribaua, maisua, kontramaisua, ordezkoak, aguazila, bizargina, zurgina, despentsaria, istinkaria eta oinarrizko eskifaia (marinelak, lonbarderoak, txoak edo itsasmutilak, morroiak eta mirabeak) joaten ziren.
Bi urte egiteko adina hornidura zeramaten: ardoa, olioa, ozpina, arrain lehorra, xingar urtetsua, babak, garbantzuak, dilistak, garia, baratxuriak, arroza, gaztak, eztia, azaldun almendrak, antxoak, arrantzarako sardinak, pasak, aranak, pikuak, azukrea, irasagar-haragia, kaparrak eta ziapea.
Ur edo ardo pipa 600 litroko upel baten baliokide zen. Horrenbestez, ontziratutako 415 ardo-pipak 249.000 ardo-litroren baliokide ziren. Arrozaren kasuan hornidura 222 libra edo 99,9 kilokoa zen eta, eztia 54 arroba, hots, 621 kilo eztiren baliokidea, beste gauza askoren artean.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
Behatzaileak (veedor deitzen zena) immunitatea zuen kapitain nagusiaren aurrean eta haren betebeharra erregeak agindutako guztia betearaztea zen. Beraz indarrean ziren lege, argibide, ordenantza eta zedula guztiak ezagutu behar zituen.
Magallanes Mactaneko erregea Cebuko subiranoaren aurrean menderatu nahirik hil zen. Bi uharte horien artean bi miliako distantzia zegoen eta erasoen aurkako aholkuei muzin eginez, Magallanes hirurogei gizonekin joan zen eta koralez beteriko hondoak topatu eta ertzera gerturatu ezin zirenez, uretara jauzi egin eta ertzera hurbildu zen. Bertan zeuden gudari indiarrak banbu-geziekin prest. Mosketeak eta baleztak ontzietan utzi behar izan zituztenez Magallanes indiar gudarien lantzez josita hil zen.
Magallanesen gizon leialen ustez Magallanesek berak eragin zuen bere heriotza Mactaneko indigenekin beharrezkoa ez zen borroka batean sartzeko erabakia hartzerakoan, beren bizitzak eta armadaren baliabideak alferrik galduz.
Instrukzio judizial bat egin zen, lau alderdiri erreparatuz: 1Zer gertatu zen San Julian portuan?, 2Zergatik debekatu zuen Magallanesek urrea hartzea, eta salgaiak behar bezala idatzita jaso al ziren?, 3Zergatik ez zetorren bat ontziratutako iltzearen pisua lurreratzean izandako pisuarekin?, 4Nola eta zergatik gertatu zen Magallanesen heriotza?

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.