Ba al zenekien…

Itxaropen Oneko Lurmuturra inguratzeko zailtasunaren aurrean, Elkanok kostaldea inguratzea erabaki zuen portugesek harrapatzeko arriskupean, eta 1522ko maiatzaren 19an Lurmuturra igaro zuten.
1522ko irailaren 4an San Vicente Lurmuturrera iritsi ziren eta irailaren 8an aingura bota zuten Sevillako moilaren alboan, eta 14 egun falta izan ziren abiatu ziren egunetik hiru urte bete zitezen. Guztira 14.460 legoa (57.840 milia) zeharkatu zituzten, 18 pertsonek iraun zutelarik bizirik, tartean Juan de Arrieta (Bilbo), Juan de Zubieta (Barakaldo) eta Juan de Acurio (Bermeo).
Nao Victoria-ren erreplika
Victoria itsasontzia bodegan kanela, intxaur muskatu eta sandaloz betetako zakuekin iritsi zen, 533 kintaleko pisuarekin guztira. Salmentaren zenbatekoarekin espedizioaren gastuak kitatu ziren eta 346.220 marabediko (25.020 euro) mozkina eskuratu zuten.
1518ko martxoaren 22an sinatutako Valladolideko kapitulazioetan ezarri zenez, beste inori ez zitzaion lizentziarik emango hamar urteko epean Magallanes eta Faleroren bide beretik lur berriak aurkitzera joateko.
Kapitulazioetan ezartzen zenez, esplorazioa Portugaleko Erregearen mugapenetik kanpo egingo zuten.
Esplorazioaren konpentsazio modura eta behin espedizioaren gastuak estalita Magallanes eta Falerok aurkitutako lur eta irlen hogeirena jasoko zuten eta koroak urtero mila dukateko balioa igorriko zien (375.000 marabedi edo 130.000 euro gutxi gorabehera), han saldu nahi zituzten gauzetan erabiltzeko.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
Kapitulazioetan ezartzen zenez, Erregeak bost itsasontzi armatzeko konpromisoa hartuko zuen, 130 toneleko 2 (108 tona), laurogeita hamarreko bi (75 tona) eta hirurogeiko bat (50 tona), 264 laguneko eskifaia batekin eta bi urterako prestatuta eta hornituta.
Magallanesek negua San Julianen igarotzea erabaki zuen, nahiz eta erabaki hura beste batzuek partekatu ez, lur epelagoetara joan nahi baitzuten.
San Julianen matxinada prestatu zuten, eta hori Magallanesen aditzera iritsi zen, nahiz eta berak halakorik gerta zitekeela aurreikusi. Hurrengo egunean San Julianen aingurak botatzean, Erramu Igandea izaki, tripulazio osoa lurreratu eta mezara joateko aginduak eman zituen eta ondoren bazkaria prestatu zuen kapitain guztiekin, baina San Antonioko kapitaina, Alvaro de Mesquida, soilik bertaratu zen.
Magallanesek gutuna igorri zion Victoria itsasontziko kapitaina zen Luis de Mendozari, hura baitzen bostetan barruen aingura botata zuena, eta Trinidad bokalean zegoen. Luis de Mendozak labankada jaso zuen mezua irakurtzen ari zela eta gertakizuna ezkutuan gorde zuten, ainguralekua aldatzera behartu eta Trinidad izenekotik hurbil kokatu ziren. Maniobra horrek Gaspar de Quesada, Concepción itsasontziko kapitaina, harritu egin zuen, San Antonio itsasontzian bazegoen ere. Aingura altxatu zuen ihes egiteko asmoarekin eta korronteak Trinidad itsasontziaren aurka eraman zuen. Bigarrenak erraz menderatu zuen itsasontzia eta, horrenbestez, Concepción izenekoa erresistentziarik egin gabe errenditu zen.

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.