Ba al zenekien…

Carlos V erregearen eta Portugaleko erregearen arteko Zaragozako Itunean ebatzi zen bi koroen artean Ozeano Barearen ekialdeko zedarritze-lerroaren inguruan zegoen auzia, eta Carlos V erregeak, ekonomikoki estu samar zebilelarik, lehian ziren lurrak eskuratzeari uko egin zion eta eskubide, ekintza, jabari, jabetasun eta jabetza nahiz nabigatu, kontratatu eta merkaturatzeko eskubide osoa laga zituen urrezko 350.000 dukaten truke, Gaztelan dukat bakoitzak 375 marabediko balioa izanik. (131.250.000 marabedi, 45.500.000 € gutxi gorabehera.)
Ekialde Urruneko irlen gaineko Espainia eta Portugalen arteko gatazka mapa baten gainean ebatzi zen, eta hori berria zen nazioarteko harremanetan.
Nao Victoria-ren erreplika
Lehendabiziko zirkumnabigazio hark mugarri garrantzitsua finkatu zuen, izan ere, orratzak iparralderako etengabeko orientazioari eusten diola egiaztatu zen, eta orratzaren norabide-zuzenketa zabaldu zen egiazkora pasatzeko.
Nao izenekoek, hasiera batean, hiru zutoin eramaten zituzten, bela karratuekin trinketean eta handienean eta bela latindar bat mesanan. Aurrerago makila horien luzera handitu egin zen eta gabia izenekoak sartu ziren, hots, bela karratuak, baina dimentsio txikiagokoak. Geroago laugarren zutoin batean kontramesana agertu zen, mesanaren atzeko zutoinean, eta zebadera branka-hagaren azpian, maniobrak egiteko ahalmena hobetuz.
Karabela portuges edo andaluziarrak naoak baino ontzi txikiagoak izan arren, bizkorragoak eta itsasorako egokiagoak ziren. Hori dela eta, esplorazio-bidaietarako horiek lehenesten zituzten.
1519ko maiatzaren 5eko Errege Zedulak 235 gizoneko taldea ezarri zuen, 62 Trinitatean Magallanes buruzagi zela, 56 San Antonio izeneko itsasontzian Juan de Cartagena bertako kapitain izanik, 44 Concepción izenekoan Gaspar de Quesada buruzagi zuela, 45 Victoria izenekoan Luis de Mendoza kapitain zela eta 32 Santiago izenekoan Juan Serranok gidatuta.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
Nao horietan pilotua, eskribaua, maisua, kontramaisua, ordezkoak, aguazila, bizargina, zurgina, despentsaria, istinkaria eta oinarrizko eskifaia (marinelak, lonbarderoak, txoak edo itsasmutilak, morroiak eta mirabeak) joaten ziren.
Bi urte egiteko adina hornidura zeramaten: ardoa, olioa, ozpina, arrain lehorra, xingar urtetsua, babak, garbantzuak, dilistak, garia, baratxuriak, arroza, gaztak, eztia, azaldun almendrak, antxoak, arrantzarako sardinak, pasak, aranak, pikuak, azukrea, irasagar-haragia, kaparrak eta ziapea.
Espinosak Trinidad itsasontziaren agintea hartu zuen, Carvalhok Victoria itsasontziarena eta Juan Sebastian Elkanok Concepción itsasontziarena. Juan Rodriguez Serrano kobrezko zenbait barrarekin trukatu nahi izan zuten, baina Carvalho ez zen fidatu eta belak hedatu zituen. Carvalho itsasontzi nagusiko agintea hartzeko aukeratu zuten, behar ziren ezagutzak zituela sinetsita, baina oker zeuden.
Elkano kontu-hartzaile izendatu zuten eta liburuetan erregistroak adierazten hasi zen, Magallanes eta Carvalhok egin ez zutena, eta Moluketara iristeko helburua berreskuratu zuen.

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.