Ba al zenekien…

Humabonek espainiarrekiko konfiantza galdu zuen erabat eta Mactaneko buruzagiarekin bat egin zuen gaztelar guztiak hiltzeko. Horretarako, tranpa bat ipintzeko asmoa zeukan. Humabonek armadako ofizialak gonbidatuko zituen oturuntza batera eta bertan Barbosari errubi, diamante eta perla andana entregatuko zion, eta baita urrezko pinportak ere bere leialtasunagatik Espainiako erregeari egindako opari gisa. Ofizial asko mesfidati bazeuden ere, Barbosak gonbitea onartu zuen eta hogeita hemezortzi gizonekin lurreratu zen. Gonbitera bertaratu ziren guztiak hil egin zituzten, Juan Rodriguez Serrano izan ezik, hura indigenek errespetatu egiten baitzuten, nahiz eta atxilo hartu. Gonzalo Gomez de Espinosa eta Juan Lopes Carvalho ere bizirik irten ziren, izan ere, abisua jaso zuten eta ihes egitea lortu zuten. Gainerakoak irlan geratu ziren eta ez zen haietaz deus gehiago jakin.
Espinosak Trinidad itsasontziaren agintea hartu zuen, Carvalhok Victoria itsasontziarena eta Juan Sebastian Elkanok Concepción itsasontziarena. Juan Rodriguez Serrano kobrezko zenbait barrarekin trukatu nahi izan zuten, baina Carvalho ez zen fidatu eta belak hedatu zituen. Carvalho itsasontzi nagusiko agintea hartzeko aukeratu zuten, behar ziren ezagutzak zituela sinetsita, baina oker zeuden.
Nao Victoria-ren erreplika
Elkano kontu-hartzaile izendatu zuten eta liburuetan erregistroak adierazten hasi zen, Magallanes eta Carvalhok egin ez zutena, eta Moluketara iristeko helburua berreskuratu zuen.
Trinidad izenekoan bi interprete zihoazen. Henrique de Malaca, Magallanesen mirabea, Indiatik ekarria, izan zen lurrari lehen bira eman zion gizona.
Seinale-sistema bat finkatu zen, zeinaren arabera arratsaldero naoek kapitain nagusiei beren salbak emango zizkieten. Gauez nabigatzen delarik, kapitainak adi egongo dira nao nagusiari begira, eta hari jarraituko diote beti. Ontzi nagusiak besteak non dauden jakin nahiko balu su bat piztuko du eta besteek beste su batzuk piztuta erantzungo dute. Ontzi faroldunak biratu nahi duenean bi su egingo ditu eta besteek berdin erantzungo diote, eta bonetaren bat kendu nahiko balu hiru su egingo ditu, eta besteek berdin erantzungo lukete.
Eskuadrako bost itsasontzietakoren bat besteetatik bereiziko balitz kapitain nagusiak lehendik adierazitako lurrerantz nabigatuko du eta galdutako itsasontzia iritsi eta besteen aztarnarik topatuko ez balu hilabetez itxarongo du, lekua zurezko gurutze batekin markatuz.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
Espedizioak nabigaziorako zuen tresneriaren artean honakoak aurki zitezkeen:
  • 23 itsas karta.
  • 6 konpas-pare.
  • Zurezko 21 koadrante.
  • Metalezko 6 astrolabio.
  • Zurezko astrolabio 1.
  • 35 itsas orratz.
  • Lau orratzetarako 4 kutxa handi.
  • 18 hondar-ordulari.
Latitudea kalkulatzeko azken posiziotik nabigatutako ibilbidea trazatu eta Poloko latitude edo altuerarekin ebakiz zehaztutako puntuaren metodoari jarraitu zitzaion, eguzki-meridianoaren orduarekin kalkulatuta.
Magallanesen eskuadrako itsasontziak, beren tonak kontuan hartuta, zabra izendatzen diren motakoak dira. Horietako lau nao gisa izendatu ziren eta Santiago izenekoa karabela gisa. Trinidad izenekoa 132 tonakoa, San Antonio izenekoa 144 tonakoa, Concepción izenekoa 108koa eta Victoria izenekoa 102 tonakoa; Santiago izenekoa 80 tonakoa zen. Bi tonako gizon bat kalkulatzen zen.
Kasko luzangak eta lauak, makurrera nabarmena eta asko bildutako pontza. Horren ondorioz, kubiertako erruna askoz ere laburragoa zen flotazioan baino. Aparejua oso belaontzi erakoa garai hartarako eta ordezko trapu (bonetak) asko popa-haizerako. Zebadera branka-hagan; trinket zutoinean trinketeko belak eta asto edo trinket-gabiatxokoak; zutoin nagusian nagusiko belak eta gabia eta latindarra mesana-zutoinean.

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.