Ba al zenekien…

Itxaropen Oneko Lurmuturra inguratzeko zailtasunaren aurrean, Elkanok kostaldea inguratzea erabaki zuen portugesek harrapatzeko arriskupean, eta 1522ko maiatzaren 19an Lurmuturra igaro zuten.
1522ko irailaren 4an San Vicente Lurmuturrera iritsi ziren eta irailaren 8an aingura bota zuten Sevillako moilaren alboan, eta 14 egun falta izan ziren abiatu ziren egunetik hiru urte bete zitezen. Guztira 14.460 legoa (57.840 milia) zeharkatu zituzten, 18 pertsonek iraun zutelarik bizirik, tartean Juan de Arrieta (Bilbo), Juan de Zubieta (Barakaldo) eta Juan de Acurio (Bermeo).
Nao Victoria-ren erreplika
Victoria itsasontzia bodegan kanela, intxaur muskatu eta sandaloz betetako zakuekin iritsi zen, 533 kintaleko pisuarekin guztira. Salmentaren zenbatekoarekin espedizioaren gastuak kitatu ziren eta 346.220 marabediko (25.020 euro) mozkina eskuratu zuten.
Nao horietan pilotua, eskribaua, maisua, kontramaisua, ordezkoak, aguazila, bizargina, zurgina, despentsaria, istinkaria eta oinarrizko eskifaia (marinelak, lonbarderoak, txoak edo itsasmutilak, morroiak eta mirabeak) joaten ziren.
Bi urte egiteko adina hornidura zeramaten: ardoa, olioa, ozpina, arrain lehorra, xingar urtetsua, babak, garbantzuak, dilistak, garia, baratxuriak, arroza, gaztak, eztia, azaldun almendrak, antxoak, arrantzarako sardinak, pasak, aranak, pikuak, azukrea, irasagar-haragia, kaparrak eta ziapea.
Ur edo ardo pipa 600 litroko upel baten baliokide zen. Horrenbestez, ontziratutako 415 ardo-pipak 249.000 ardo-litroren baliokide ziren. Arrozaren kasuan hornidura 222 libra edo 99,9 kilokoa zen eta, eztia 54 arroba, hots, 621 kilo eztiren baliokidea, beste gauza askoren artean.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
Behatzaileak (veedor deitzen zena) immunitatea zuen kapitain nagusiaren aurrean eta haren betebeharra erregeak agindutako guztia betearaztea zen. Beraz indarrean ziren lege, argibide, ordenantza eta zedula guztiak ezagutu behar zituen.
Magallanes Mactaneko erregea Cebuko subiranoaren aurrean menderatu nahirik hil zen. Bi uharte horien artean bi miliako distantzia zegoen eta erasoen aurkako aholkuei muzin eginez, Magallanes hirurogei gizonekin joan zen eta koralez beteriko hondoak topatu eta ertzera gerturatu ezin zirenez, uretara jauzi egin eta ertzera hurbildu zen. Bertan zeuden gudari indiarrak banbu-geziekin prest. Mosketeak eta baleztak ontzietan utzi behar izan zituztenez Magallanes indiar gudarien lantzez josita hil zen.
Magallanesen gizon leialen ustez Magallanesek berak eragin zuen bere heriotza Mactaneko indigenekin beharrezkoa ez zen borroka batean sartzeko erabakia hartzerakoan, beren bizitzak eta armadaren baliabideak alferrik galduz.
Magallanesen gorpu zatikatua sekula ez zitzaien espainiarrei entregatu eta portuan obelisko txuri bat altxatu zuten, egun oraindik borroka hura oroitzen duena.

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.