Ba al zenekien…

Matxinadaren ondorioz 44 heriotza-zigor izan ziren. Horietako berrogeiren kasuan barkamena eman zuten. Juan de Cartagena eta Pedro Sánchez Reina irla batean abandonatu zituzten. Luis Mendozaren gorpua zatitu egin zuten eta Antonio Coca eta Gaspar de Quesada exekutatu eta zatitu egin zituzten.
Magallanes San Julianen zegoen eta Santiago itsasontziari hegoalderantz irteteko agindua eman zion, inguruak aztertzeko. Azkenik Santa Cruzen hondoa jota amaitu zuen eta itsasontzia galdu egin bazen ere ez zen biktimarik izan eta ontziko izakin asko berreskuratu zituzten.
Nao Victoria-ren erreplika
1520ko urriaren 21ean Hamaika Mila Birjinen lurmuturra ikusi zuten. Haren atzealdean itsasarte bat dago eta Magallanesek San Antonio eta Concepción itsasontziei handik barrena nabigatzeko agindua eman zien. San Antonio ontziko eskifaiak Alvaro de Mesquida kapitaina mendean hartu eta bira egin zuten Sevillara itzultzeko. Bertara 55 eskifaia-kiderekin iritsi ziren eta Mesquidak giltzapean jarraitu zuen. Magallanesi auzi-ihesa aurpegiratu zioten erregeari traizioa egiteagatik eta aurrerago haren alargunari zeukan pentsioa kendu zitzaion.
1519ko maiatzaren 8an erregeak bidaia egiteko argibideak eman zituen. Argibideetako batzuk ziren lurrak bakarrik Gaztelako mugen barnean aurkitu behar zituztela, itsasontziak ez zituztela gehiegi zamatu behar ez joanekoan eta ez itzuleran, gaueko nabigazioan zehar farola zeraman ontziari jarraitu behar zitzaiola, eta ezarritako seinale-kodea bete behar zutela.
Espezien lurretara iristean lur hartako jaunarekin bake-itun bat ezartzea gomendatzen zuen, koroarentzat ahalik eta baldintza onenetan negoziatzen saiatuz.
28. argibidean erregeak ezartzen zuen zapaltzen zituzten lurretan emakumeekin ez zutela gehiegikeriarik egingo eta halakorik egiten zuena zigortua izango zela, eta haien borondatearen aurka ezingo zela ezer hartu.
Magallaes itsasarteako mapa – Hondius (1606)
Eskifaia bi egunetik behin zegokion janari-edari anoarekin hornitu behar zen, bizkotxoa pisuan eta ardoa neurritan. Norbanako bakoitzeko 9 kintal eta 17 libra bizkotxo, ardotan pipa 1, 20 arroa eta 2 pitxer (4 litro), pertsonako eguneko anoa ½ pitxerrekoa bazen 756 egunetarako nahikoa zegoelarik. Olioa, pertsonako 2 arroa.
Aurkitutako lur bakar batean ere ez zen onartuko artilleria-tirorik jaurtitzea justifikatutako arrazoirik gabe, indiarrak horrekin izutu eta aztoratzen baitziren gehien.
Abiatu baino bi egun lehenago ordaindutako jende guztia bertan zihoala egiaztatu behar zuten eta ezagunak ez baziren fidatzaile batekin joan beharko zuten, paga hartuta alde egiten bazuten ere. Ordainketa adierazteko liburuan ordaindutako pertsonaren izena, jaiotza-eguna eta, izango balitu, amaren eta aitaren izenak jasoko ziren, ezkonduta ote zegoen ala ez ere adierazita, haren oinordekoak zein ziren jakitearren, beharrezkoa balitz herentzia haiei helarazi ahal izateko. Ordainketa egin baino zortzi egun lehenago aitortza hartu eta jaunartzea egin zutela egiaztatu behar zuten eta testamentua egin eta Kontratazio Etxean gordetzeko eskea egiten zitzaien.
Zuzkidura-ontziaren lanak San Antonio izenekoak egiten zituen. Bertan gainerako naoetarako bizigaiak eramaten zituzten. Horrenbestez, hark itsasartetik ihes egitean espedizio osoak bizirauteko zuen ahalmena larriagotu egin zen.

Itsas Museoa Fundazioak editatutako “Desvelando Horizontes: La Circunavegación de Magallanes y Elcano” liburutik eskuratutako datuak.

Egitasmo hau Mundu Biraren V. Mendeurrenerako Komisioaren programak abala ematen dien ekintzen barne dago.